Muhammed Mustafa SAV

Anasayfa e Kitap Hayatı Fotoğraflar Kitaplar Linkler Ses Nükteleri Şiirler Yazılar Ziyaretçi Salavat English @ Mail
Bir gn
 

Peygamber Efendimiz'in Bir Gn

 

Yeryznde gnlk hayat sabah gn domadan balar. ebnemlerin olumasndan, tomurcuklarn almasna; kularn tnden, nesimin esmesine varncaya kadar hemen btn varlk kendilerine mahsus dilleriyle gn domadan klli bir zikir halkasna otururlar.

Prof. Dr. Abdulhakim YCE

 

Normal bir mr yaam herhangi bir insann hayatndan yirmi drt saatlik ksa bir dilimi, yani bir gn anlatmak, o kiiyi tantma adna ciddi yetersizlikler tar. Zira yaanan gnlerin hemen hi biri dieriyle ayn deildir. Hele o kii Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) gibi,

gkler tesi lemle srekli irtibat halinde,

manen srekli ykselen,

her biri ayr bir heyecan verici ve hayat yeniden ina edici vahiyler alan,

btn insanln dertlerine derman olmakla grevlendirilmi,

her yn hikmet dolu bir aile reislii yapan,

can dostlarnn yan sra azl dmanlar da olan,

yz daha ok ahirete dnk,

engin bir ibadet hayat yaayan,

gemi ve gelecek insanlar arasnda btn gzelliklerde zirveyi tutan,

mstesna bir zat ise ve konu ksa saylabilecek bir makale erevesinde ele alnacaksa, i daha da zorlaacaktr. Ancak Efendimizin hayat hemen her gn ile tesbit edildiinden tr bu zorluk ksmen hafiflemektedir. Okuyucu Onun (sallallahu aleyhi ve sellem) dier gnlerini de bildiinden tr kolay bir ekilde irtibat kurabilir ve bir btnlk elde edebilir. Gn belli dilimlere ayrarak, ayn gnde olmazsa bile, o zaman diliminde genellikle ilenen fiilleri, sahih kaynaklar nda ele alarak konuyu ilemeye gayret ettik.

Asr- Saadet ve sonraki dnemlerde gnler daha ok cami etrafnda ve namaz merkezli getiinden, gn namaz vakitlerinin saysnca bee bldk. Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) ve o izgide gidenlerin hayatnda gecenin ayr bir nemi olduundan onu da ayr bir dilim olarak ekledik.

Sabah

Yeryznde gnlk hayat sabah gn domadan balar. ebnemlerin olumasndan, tomurcuklarn almasna; kularn tnden, nesimin esmesine varncaya kadar hemen btn varlk kendilerine mahsus dilleriyle gn domadan klli bir zikir halkasna otururlar. Zira bu saatler baharn balangcna, insann rahm- madere dt dneme, yer ve gklerin alt gnlk yaratl serencamesinin birinci gnne benzer, onlar hatrlatr ve onlardaki uunt- lahiyeyi ihtar eder. nsan da, dier varlklarn cibill bir ekilde kurmu olduu zikir halkasna, uurlu bir ekilde itirak eder ve bata namaz olmak zere deiik zikir ve aktivitelerle gne balar.

Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) de gne sabah namaz ile balard. Bilindii gibi Medinede ok sade ve mtevaz olan hane-i saadetleri mescidin avlusunun bir tarafn oluturuyordu.1 m bir sahabi olan Abdullah b. mmi Mektumun okuduu ezanla sabah namaznn vakti girer,2 Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) odasnda snneti klar ve farz kldrmak zere mescide kard. Mescide gelemeyecek kadar ciddi mazeretleri olanlar dnda, Medinede bulunan btn Mslmanlar her farz namaz Efendimizin arkasnda klmaya gayret ederlerdi.

Namazdan sonra her gn, gne belli bir ykseklie kncaya kadar nce tesbihatn ve o vakte ait mutad evradn yapar, sonra yzn ashabna dnerek bada kurar ve ashabyla sohbet ederdi. Bu sohbetler srasnda gndelik konulardan, tarihi hatralara, rya tabirlerinden, imana hizmet konularna, sorulara cevap vermekten, sknts olanlarn skntsn gidermeye varncaya kadar beeriyetin gerei olan birok mesele konuuluyordu. Yani ibadet halkasndan hemen sonra tam bir ilim ve irfan halkas kuruluyordu.3

Bu ilim ve irfan halkasnn her gn kurulduu u olaydan anlalmaktadr: Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), onlar tedip etme ve sonrakilere de bu konuda yaplmas gerekeni ders verme adna, yaklak bir ay hanmlaryla konumama karar ald gnn sabah namazn klar klmaz, mutad olan sohbeti yapmadan hemen Merbe ad verilen cumbaya ekilmiti. Bata Hz. mer (r.a.) olmak zere btn sahabe nemli bir ey olduunu anlamlard. Gerekten de baz ayetlerin nazil olmasna sebebiyet veren l Hadisesi vuku bulmutu. yle anlalyor ki bundan nce sabah sohbetleri hi terk edilmemiti. On yl akn bir sre, her gnn en verimli vaktinde ve en az bir saat sren Peygamber Sohbeti kiiye neler kazandrr, her halde onu ancak yaayanlar bilir.

Baz rivayetler Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)in kuluk vaktine kadar mescitte oturmaya devam ettii ve Kuluk Namazn kldktan sonra ayrldna iaret etmektedir. Nitekim bunu tavsiye eden bir hadisi erifte u ifadeler bulunmaktadr: Kim sabah namazn kldktan sonra yerinde bekler ve iki rekt kuluk namaz klncaya kadar sadece hayrl eyler konuursa, denizin kp kadar hatalar olsa bile af olur.4

Bu sohbetler srasnda bazen ashabn grd ryalarn da tabir edildiine iaret etmitik. Efendimiz namazdan sonra Mjdeleyici (rya) gren var m? diye sorar ashap da grdkleri ryalar anlatrlard. Bu konuyu ve grd ryay Abdullah b. mer (r.a.) yle anlatyor: "Hz. Peygamber'in salnda ashaptan birisi bir rya grnce, onu Hz. Peygamber'e anlatrd. Ben de bir rya grmeyi ve Allah Resulne anlatmay ok arzu ederdim. O srada gencecik bir delikanlydm ve mescitte uyurdum. Bir gn, yle bir rya grdm: ki melek beni yakalayarak Cehenneme gtrdler. Cehennem, kuyu duvar gibi tala rlm olarak grnyordu. ki boynuz gibi iki yan vard. Burada, kendilerini yakndan tandm kimseler de vard. O anda "Cehennem'den Allah'a snrm!" demeye baladm. Bu srada yanmza baka bir melek gelerek bana, "Korkma, sen buraya atlmayacaksn. Senin iin tasa ve endie yoktur." dedi.

Bu ryay gren, Hz. mer'in olu Abdullah't. O, her ynyle babasyla atba giden bir insand. Dnn ki, babasndan sonra onu, hem de o gnn insanlar, balarnda halife grmek istiyorlard. Eer Hz. mer bizzat mani olup "Bir evden bir kurban yeter!" demeseydi, belki de mmet onu halife seecekti. O, hem bir ilim okyanusu hem de takva ve zhdn zirvesinde bir insand.

Abdullah (r.a.) yle devam ediyor: "Bu ryam Hz. Peygamber'in hanm olan ablam Hafsa'ya anlattm. O da Efendimize anlatnca yle buyurmu: "Abdullah ne iyi insandr; keke gecenin bir ksmnda kalkp da ibadet etmeyi det edinseydi!" Zira cehennem eklinde onun nazarna arz edilen, berzah azabna ait bir tablodur. O tabloyla gsterilen azaba maruz kalmamann tek yolu ise, gecenin ibadetle aydnlatlmasdr. Abdullah'n klesi Salim, "bu olaydan sonra Abdullah, az bir ksm hari, geceleri uyumazd," der.5

Kuluk namaz klndktan sonra oradan bir yere gidilmeyecekse Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) eve dner ve evde yiyecek bir ey olup olmadn sorard. ayet yiyecek bir ey varsa kahvalt yapar yoksa yle ise oruluyum6 der o gn orulu geirirdi. Bir ey var denildii zamanlarda var olan ey genelde st, hurma, bir ka dilim kuru arpa ekmei vb. eylerdi. Yani evlerinde ne bulurlarsa onu yerler, yemekler arasnda ayrm yapmazlard. Onun yemeinden sz eden hanmlar ve arkadalar u szleri kullanrlar:

Medineye hicretinden vefatna kadar Allah Resulnn ailesi gn arka arkaya buday ekmei ile karnn doyurmad.

Bazen alktan karnna ta balad olurdu.

Hane-i saadette en ok yenilen-iilen iki ey vard:Hurma ve su.

Ben Allahn klesiyim ve kle gibi yemek yerim der dizleri stne oturarak yerdi.7

Ackmadan yemez ve doymadan kalkard.

Bu ve benzeri ifadelerden unu anlyoruz: Efendimizin hayatnda yemek ii, gnmzde olduu gibi hayatn merkezinde yer almyor, gndelik hayat yemek nlerine gre ekillenmiyor, yemek iin fazla zaman harcanmyor, yemek olmad zaman problem yaplmyor, mkellef sofralar kurulmuyor, sohbetlerde srekli yemek eitlerinden sz edilmiyor, daha gzel bir yemek iin kilometrelerce yol kat edilmiyordu. Durum byle olunca da, gnmzn tam aksine, dier nemli eylere daha ok vakit ve para ayrlyordu.

Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) leden nce bir sre dinlenirdi. Bilindii gibi insann biyolojik yaps uykuya ihtiya duyacak ekilde yaratlmtr. Durup dinlenmeden faaliyet gsteren beden, bir sre sonra enerjisini yitirip ypranmakta ve deiik hastalklara davetiye karmaktadr. Onun iin kiinin geceleri uyuyup dinlenmesi vazgeilmez bir ihtiyatr. Ancak, gece ibadet ve benzeri faaliyetlerle urald iin yeterince dinlenememek, i younluu ve stresten tr dikkatin dalmas ve bedenin yorulmas ve scak iklim artlarndan tr, bir de gndz uyuyup dinlenme sz konusudur. slam, literatrde buna kaylle denilmektedir. Trkemizde buna le uykusu veya le ncesi uyku demek mmkndr.

Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'in bu saatlerde bir sre dinlenmeyi tavsiye etmesinin yan sra, bir nevi det haline getirmi olmasndan tr, kaylle snnet olarak kabul edilmitir. bn Abbas'n rivayet ettii hadiste Allah Resul (sallallahu aleyhi ve sellem), "gndz orucuna sahur yemeiyle, gece ibadetine ise le uykusuyla (kaylle) yardmc olun!"8 derken, Enes b. Malik'in rivayet ettii hadiste ise annesi mm Sleym'in, hemen her gn, evinde Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) iin bir sergi serdii ve Efendimiz'in orada kaylle yapt aktarlmaktadr.9

Gnlk hayatlarnda le uykusuna mutlaka yer veren sahabe-i kiram ise, cuma gnleri, cuma namaz klndktan sonra, dier gnlerde ise, leden nce, dinlendiklerini zellikle vurgulamaktadrlar.10 Dier bir hadiste ise kayllenin, ftrata uygun bir ahlak (alkanlk) olduu ifade edilmitir.11

 

le

le zaman, bir ylla kyaslandnda yaz mevsiminin ortasna, insan mryle kyaslandnda genliin kemaline, dnyann mr ile kyaslandnda dnyada insann yaradl devrine benzer ve onlardaki rahmet tecellilerinin nimetlerini hatrlatr.

le, gndzn kemale erip zevale meylettii, gnlk ilerin belli bir seviyeye getirildii, i younluundan uzaklaarak ksa bir dinlenmee ihtiya duyulduu, fni dnyann geici ve ar ilerinin verdii gaflet ve yorgunluktan ruhun teneffse ihtiya hissettii bir andr. nsan ruhu, bu skc atmosferden kurtulmak, Yce Rabbinin huzuruna kp el balayarak nimetlerine kr ve hamd edip yardm dilemek, celal ve azametine kar rk ve secde ile aczini ortaya koymak zere le namazn klmaya byk bir heves ve ihtiya duyar. Hele bu namaz Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)in arkasnda klnacaksa

Evet, Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), byk bir itiyakla camiye koan ashabna gn ortasnda le namazn kldrrd. Eer o gn haftann Cuma gn ise bambaka bir coku ile yani bayram havasnda namaza hazrlanlrd. Trnaklar kesilir, banyo yaplr, yeni elbiseler giyilir, kokular srlr, her gnden daha erken camiye gidilir, Efendimizin hutbesine kulak verilir ve ardndan da namaz klnrd. zellikle bu namaza ocuk ve kadnlar dier vakitlere nazaran daha ok itirak ederlerdi.

Kaynaklarmzda dzenli bir ekilde yenilen le yemeinden sz edilmemektedir. Ftr sadakas veya baz keffaretlerin miktar belirlenirken gnde iki n zerinden hesaplanmas gsteriyor ki, sabah ve akam yemeklerine ek olarak nc bir n bulanmamaktadr. Bylece, sabah kahvaltsn sahurda yiyen kiinin gnlerini ne kadar kolay bir ekilde orulu geirebilecei de daha iyi anlalmaktadr. Aslnda gnmzde de iki nle yetinmek hem zaman kazanma, hem bte dengeleri, hem de salk asndan tavsiyeye ayan olmann tesinde uyulmas gereken bir snnettir. Elbette eker hastal vb. durumlar bundan istisna edilir.

Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) zaman zaman ashabna ziyaretlerde bulunur, gndelik megalelerini deruhte eder, devlet bakan olarak kamuyu ilgilendiren ilere bakar, nazil olan ayetleri vahiy ktiplerine yazdrr, hemen yerine getirilmesi gereken emirler varsa bunlar bir mnadi vastasyla halka duyurur ve gelen misafirlerle ilgilenirdi. Mesela hicretin sekizinci ylndan itibaren youn bir eliler ziyareti yaanmtr. Gnn bir blm bu elileri karlama, arlama, soru ve isteklerine cevap verme ve uurlama ile gemekteydi.

Arabistann eitli blgelerinde yaayan kabileler, Mslman olmak veya Mslman olduklarn bildirmek ve kabul ettikleri slm Dini'nin esaslarn renmek zere, Peygamber Efendimize heyetler gnderiyorlard. Bunlarn says 70'i amaktadr. lk heyet, Hevzin Kabilesi'nden Hicretin 8'inci ylnda gelmiti. Son heyet ise, Yemen'deki Neha Kabilesi'nden, Hicretin 10nuncu yl evval aynda gelen heyettir. Sz konusu heyetlerin ou, hicretin 9'uncu ylnda geldiinden bu yla "senet'l-vfd" (eliler yl) denilmitir.

Peygamber Efendimiz, kendisine gelen bu heyetlerle bizzat ilgilenir, onlara ikramda bulunur, her kabilenin hline ve detlerine gre onlarla konuurdu. Ayrlrken de uygun hediyeler verir, Mslmanl retmek zere onlara retmenler, mritler gnderirdi. O mritlere: Kolaylatrn, gletirmeyin, mjdeleyin, korkutup nefret ettirmeyin12 diye tenbihte bulunurdu. Necran Hristiyanlar da gelen heyetlerden biriydi. Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) onlara mescidinde ibadet etme imkn vermi ve slam kabul etmeyen bu heyetle bir antlama yaparak geri gndermitir.

kindi

kindi vakti, yl iinde gz mevsimine, insan mrnde ihtiyarlk vaktine, peygamberlik silsilesinde son Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)in saadet asrna benzer. Gnlk ilerin sona ermeye balad, gn iinde mazhar olduumuz salk, selmet ve hayrl hizmet gibi lah nimetlerin meyvesinin alnd zamandr. Gnein batmaya yz tutmas ile de insan, dnyada bir misafir olduunu, her eyin geici olduunu anlar. te bu zaman diliminde, ebediyet isteyen, ebed iin yaratlan ve ayrlktan ac duyan insan ruhu, ikindi namazn klarak Allaha mnact eder, zevalsiz ve nihayetsiz rahmetine iltica eder, hesapsz nimetlerine kar kr ve hamd eder.

Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) de bu namaza, Kurnn iareti (Bakara, 2/238) ile adeta ayr bir deer verir ve Hz. Billin yank sesiyle ashabn camiye davet ederdi. kindi vakti mmini koruma-kollama ile grevli gece ve gndz meleklerinin nbet devir anlarndan biri olduu bilindii iin de, namaz sonras tesbihat daha uzun tutulurdu. Nitekim bir hadis-i erifte konu u ekilde anlatlmaktadr: Gece bir grup, gndz de bir grup melek yannzda olurlar. Bunlar sabah ve ikindi namazlar vaktinde bir araya gelir ve nbet deiimi yaparlar. Rableri namaz klm kullarnn hallerini en iyi bildii halde, yine o meleklere: Kullarm ne halde braktnz? diye sorar. Onlar da: Biz onlar namaz klar halde braktk ve yanlarna da namaz klarken varmtk, derler.13

Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ok mtevaz bir hayat yayordu. Evde pek hizmeti bulundurulmadndan, ev halkndan biri olarak, yaplacak ilerin hemen tamamna itirak ediyor ve hanmlarna yardmc oluyordu. Mesela: Herkes bir i grrken, O da itirak ederek, onlarla beraber olmaya alr; ayakkablarn tamir eder, elbisesini yamar, koyun saar, hayvanlara yem verir, ortal sprr, vs.14

Efendimizin pek terk etmedii bir deti vard: Her ikindi namazndan sonra hanmlarn dolar, onlarn hal ve hatrlarn sorar, ihtiyalarn tespit ederdi. Akam da sra hangi hanmnda ise, o hanmnn odasnda dier btn hanmlar da toplanr, sohbet ederlerdi. Sonra da herkes kendi hcresine ekilirdi. Bu mutad ziyaretlerinde Evzc- Thiratn her biri yanlarnda bulunanlardan Efendimize ikram ederlerdi.15

Akam

Akam vakti, gz mevsiminin sonunda pek ok canlnn lmesine benzer ekilde, hem insann bir gn vefat edeceini, hem de kyametin balangcnda dnyann harap olacan ihtar eder. Byle bir anda insan ruhu, u nemli ileri yapan Zatn derghna durmay, "Allah Ekber" diyerek fani olan her eyden el ekip Ona hamd etmeyi, Onu tesbih etmeyi, bykln bir daha haykrmay iddetle arzu eder. Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) de bu arzu ile ou zaman gnein batmasndan nce akam namazn beklemeye balar, ezan okunur okunmaz hemen Yce Divana dururdu. Farz namazdan sonra Evvbin adyla bilinen 26 rekt namaz klar ve bunu tavsiye ederdi.16

Yukarda iaret ettiimiz gibi Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) akam namazndan sonra o gn hangi hanmnn yannda kalacaksa dier ev halk oraya toplanr ve aile sohbeti balard. Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)in aile yuvas, hem salnda hem de ahirete intikal ettikten sonra ilm faaliyetlerin hi duraksamadan devam ettii bir ortam olmutur. Zira Efendimizin vefatndan sonra hanmlar bu ilim faaliyetini daha geni bir halkaya aarak devam ettirmiledir. slam dininin genel olarak pek ok hkmnn yannda, zellikle kadnlarla ilgili baz zel hkmlerin renilip aktarlmasnda ve retilmesinde Efendimizin aile hayatnn byk fonksiyonu olmutur. zellikle bu akam sohbetlerinin rol kmsenemez. Adeta bir mektep gibi ileyen akam sohbetleri, Hz. Aie validemiz bata olmak zere, birok esiz limin yetimesine beiklik etmitir. Tabii sadece ilm bahisler konuulmuyordu; farkl evre, kltr ve karaktere sahip ev halk arasnda ciddi bir muhabbet oluuyor, birbirlerini daha iyi tanyor, rislet grevinin tatl arln Efendimizle beraber azaltmaya gayret ediyor, zaman zaman akalayor.. ksacas mutlu bir ailede olmas gereken ortam salyorlard.

Yats

Yats vaktinde karanlk her taraf kaplar, gndz grnen eyler adeta yoklua gmlr, sanki vefat etmi insann geriye kalan eyas da arkasndan vefat edip unutulur. mtihan iin verilen dnya hayatnn btnyle sona erdiinin bir gstergesi gibidir. Adeta mutlak tasarruf sahibi olan Allahn ycelii, lfet perdesine sk sk gmlen insanoluna bir daha gsterilmektedir. nk Allah (c.c.) gece ile gndz, k ve yaz, dnya ve hireti bir kitabn sayfalar gibi kolaylkla evirir, yazar, bozar, deitirir. te aciz, zaif, muhta ve gelecei karanlk gren insan bu vakitte yats namazn klarak, her eye gc yeten ve gerek bir dost olan Allaha ynelir, dayanr ve snr. Onu unutan ve karanla gmlen dnyay, o da unutup, dertlerini dergh- rahmete dker. Ayrca ne olur ne olmaz, lme benzeyen uykuya dalmadan nce son ibadetini yapp, gnlk hesap defterini gzelliklerle kapatmak ister.

Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) de ashabna yats namazn kldrr ve nemli bir durum olmazsa,17 kimseyle konumadan dinlenmeye ekilirdi. Uyumaya gemeden nce dua ederdi. Bilindii gibi Onun hayatnda dua pek byk bir yere sahipti. Gnn her saatine dalan dualar hakknda zel kitaplar yazlmtr. Zira dua Kurnn ifadesiyle insanln deer lsdr. Hz. Aie validemiz, Onun yatmadan nce yapt dua ve uygulamay u ekilde anlatmaktadr: Allah Resul her gece yatana girdiinde iki elini birletirir, onlara fler, hls, Felak ve Nas srelerini okur, sonra da bandan balayarak, vcudunda ulaabildii he yere elini srer ve bunu defa tekrar ederdi.18 Elbette bu konuda baka tavsiye ve uygulamalar da bulunmaktadr. Mesela Hz. Ali (ra) unu rivayet etmektedir: Allah Resul bana ve Fatmaya u tavsiyede bulundu: Yatanza girdiinizde 33 defa Allahu Ekber, 33 defa sbhanellah, 33 defa (bir rivayette 34) elhamdulillah deyin. Hz. Ali o gnden sonra bunu hi terk etmediini syleyince, bir zat Sffin gn de mi? dedi, o evet o gn bile cevabn verdi.19

Yine nemli bir i olmazsa gece pek dar kmazd. Ancak baz gecelerde dar ktna dair rivayetler de bulunmaktadr. Bir misal vermekle yetiniyoruz:

Bir gece Hz. Eb Bekir ve Hz. mer'e urayan Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), Hz. Eb Bekir'in ok sessiz, Hz. mer'in ise sesli Kur'an okuduklarn grmt. Sabah onlarla karlatnda durumu aktararak Hz. Eb Bekire sesini biraz ykseltmesini, Hz. mere de biraz alaltmasn sylemiti.

Eb Davud'un mehur erhlerinden olan Bezlu'l-Mechud'da konu, tasavvuf bir edayla yle izah edilmektedir: Hz. Eb Bekir'e hd ve cemal hali galip olduundan "duyurmak istediim (Allah) duyuyor"; Hz. mer'e cell ve heybet hali galip olduundan, "uykusu derinlememi olanlar uyandryor ve gaflet getiren vesvesesiyle birlikte eytan kovuyorum," cevabn verdiler.

Hz. Eb Bekir'in hali cem', Hz. mer'in hali ise fark idi. Ama en mkemmel hal, Hz. Peygamber'in hali olan cem'u'l-cem'dir. Hazk bir ruh ve kalp doktoru, yce mertebelere ulatrc efkat ve merhamet timsali olan Efendimiz, Hz. Eb Bekir'e biraz sesini ykseltmesini emretti. Bylece, hem etrafta duyanlar yararlanm olur, hem de ona galip olan ve masivayi yakp yok eden tevhid halinden cem' ve uhd haline gemi olur, bylece vahdet eyann kesretini rtmemi, yaratklar da yaratana perde olmam olur. Bu Efendimizin, ulatrmakla grevli olduu evliya-y izamn mertebesidir. Hz. mer'e de biraz sesini azaltmasn emretti. Bylece namaz klp Kur'an okuyan dier kimselerin dikkati dalmam olaca gibi, zrlerinden tr uyuyanlar da rahatsz edilmemi olur. Ayrca Hz. Peygamber bu ifadesiyle Hz. mer'e, biraz sessiz okuyarak, erbab nazarnda ibadetin tad, itaatin z olan mnacattan mahrum kalmamasn da emretmi ve mizacn ta'dil etmi oluyordu.20

Gece

Gece vakti ise, hem k, hem kabri, hem lem-i berzah hatrlatarak insan ruhunun Allahn rahmetine ne kadar muhta olduunu hatrlatr. Dolaysyla gece klnacak teheccd namaz, kabir gecesinde ve berzah karanlnda nmz ve evimizi aydnlatacak vazgeilmez k kaynamz olacaktr.

Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) gnn son dilimi olan gecelerini de engin bir ibadetle geirmekteydi. Tafsilatn ilgili eserlere havale ederek Hz. Aie validemizin bir birini tamamlayan u mahedelerini nakletmek istiyoruz: "Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), gece ayaklar iene kadar namaz klard. Kendisine, "Ey Allahn Resul! Allah, senin gemi ve gelecek gnahlarn balamtr (Fetih, 48/2). Buna ramen ibadet konusunda niye kendini bu kadar zorluyorsun?" denilince, "Ben Allah'n bu mafiretine kar kreden bir kul olmayaym m?" cevabn verirdi."21

Tabiinin byklerinden At b. Rebah bir gn Hz. Aie'ye, "Allah Resulnn sizi hayrette brakan bir halini bize anlatr msnz?" diye istekte bulununca, Hz. Aie, O'nun hangi hali hayrette brakmyordu ki? dedi ve ekledi: "Bir gece odama geldi. Benimle yatama girdi. Sonra "Msade edersen Rabbime kulluk edeyim..." dedi. Kalkt, abdestini yeniledi ve namaza durdu. Kyamda yle alad ki, gzyalar gsne damlyordu. Rka varnca orada da uzun uzun alad. Secdede bu hal devam etti. Alamas, sabah namaz iin haber vermeye gelen Hz. Bilalin seslenmesine kadar srd.

"Ya Reslallah!" dedim, "Allah senin gemi ve gelecek btn gnahlarn affettii halde niin bu kadar alyorsun?" yle dedi: "kr eden bir kul olmayaym m? Hem nasl alamayaym ki, bu gece Allah bana u ayetleri inzal buyurdu: Gklerin ve yerin yaratlnda, gecenin ve gndzn gidip geliinde elbette akl-i selim sahipleri iin ibret verici deliller vardr. Onlar ayakta, oturarak ve yanlar zerine yatarken Allah' anarlar, gklerin ve yerin yaratl zerinde dnrler: "Rabbimiz (derler), bunu bo yere yaratmadn, Sen ycesin, bizi ate azabndan koru! Rabbimiz, Sen birini atee attn m, onu perian etmisindir. Zalimlerin yardmcs yoktur. Rabbimiz, biz "Rabbinize iman edin!" diye imana aran bir daveti iittik, hemen inandk. Rabbimiz, bizim gnahlarmz bala, ktlklerimizi rt, iyilerle beraber canmz al! Rabbimiz bize, elilerine vaat ettiini ver, kyamet gn bizi yzst brakp rezil etme. Zira Sen verdiin szden caymazsn. (Al-i mran, 3/190194) Sonra, Bu ayetleri okuyup da uzun uzun tefekkr etmeyenin vay haline, dedi.22

Allah Resul, Teheccd namazndan sonra bir sre dinlenir ve mezzinin nidasyla sabah namazna kalkard. Hz. Bilal imsakten nce ezan okur ve halk hem sahur hem de teheccde kaldrrd. Hz. Abdullah b. mmi Mektum ise imsak vaktinin balamasyla ezan okur ve sabah namaznn girdiini bildirirdi.

 

Netice

Kinatn Efendisinin gnlk hayat ok deiik ynleriyle ele alnabilir. Ancak ne ekilde ele alnrsa alnsn, her ynyle btn insanla k olacak uygulama, tanzim ve szlerle karlalacaktr. Gnlk hayatn adeta kbusa dnt bir dnemde, Efendimizin gnlk hayatn tetkik eden ve kendisine dersler karanlara ne mutlu.

 

_______________

DPNOTLAR

1. Peygamber Efendimiz (s.a.s.) kerpiten yaplm, zeri hurma dallaryla rtlm basit, sade bir evde oturuyordu. Tabinin byklerinden Hasan Basr (110/728) demitir ki; Reslullahn evi Emev hkmdarlarndan Abdlmelikin olu Velid zamannda onun emriyle yklarak mescide ilhak edildi. Bu durumu gren insanlar alamaya baladlar. O gn yine tabinin byk limlerinden Sad b. Mseyyeb (94/713) yle dedi: Vallahi arzu ederdim ki Reslullahn evini olduu hal zere braksalar da Medine ahalisi neveyb olsalar ve Medine dnda olanlar da gelip Reslullahn hayatnda ne ile iktifa buyurduunu grseler de zhd dersi alsalard. Bak. Elmall, VI, 4453.

2. Buhr, Ezn, 11, 13, ehdt, 11, Savm, 17; Mslim, Sym, 3639; Nes, Ezan, 9, 10.

3. Mslim, Mesacid, 286; Ebu Davud, Salt, 301.

4. Tirmizi, Vitr, 15.

5. Buhar, Teheccd, 2, Fedailu's- Sahabe, 19; bn Mace, R'ya, 10.

6. Mslim, Syam, 169.

7. Konuyla ilgili yle bir olay anlatlr: Medine'de az bozuk, una buna atarak ar ve kaba lflar syleyen bir kadn vard. Bu kadn bir gn Peygamber Efendimizin yanndan geerken Allah Resul (s.a.s.) bir seki zerinde oturmu halanm et yiyordu. Kadn: "u adama bakn. Bir kle gibi yere oturmu ve klelerin yemek yiyii gibi yemek yiyor" dedi. Peygamber Efendimiz: "Benden daha iyi bir kle var m?" dedi. Kadn: "Kendisi yiyor da bana vermiyor" dedi. Peygamber Efendimiz: "Gel, sen de ye" buyurdu. Kadn: "Kendi elinle bana vermezsen yemem" dedi. Bunun zerine Peygamber Efendimiz kendi eliyle kadna verdiyse de kadn bu sefer: "Azndaki lokmay karp bana vermezsen yemem" diyerek diretti. Peygamber Efendimiz de azndaki lokmay karp kadna uzatt. Kadn da hemen alp azna att. Kadn o gnden sonra ok hayl oldu, hi kimseye kt sz sylemedi, Medine'nin en iffetli ve hayl kadnlarndan birisi oldu. Taberani, Mucemul-Kebir, 8 / 200, 231.

8. bn Mace, Syam, 22.

9. Buhar, sti'zan, 41.

10. Buhar, sti'zan, 16; Mslim, Cuma, 30.

11. Maverd, Edebu'd- Dnya Ve'd- Din, 343.

12. Buhar, lim, 12.

13. Buhari, Mevakits-Salt, 555.

14. Buhar, sitzan, 15; Mslim, Selam, 15; Msned, VI, 256; Kad yaz, ifa, I, 131.

15. Mslim, Rada, 46; Ayn, Umdet'l-Kri, 20/244. Bu ikramlardan birinin mehur ila hadisesine sebep olduu da bilinmektedir.

16. bn Kesr, Tefsr; V, 64, 65; e-rnbll, Merkl-Felh, s. 74.

17. O, nemli olaylardan biri u ekilde aktarlmaktadr: Evs b. Huzeyfe'nin bildirdiine gre, Hz. Peygamber, Medine'ye gelen bir heyete her gece yatsdan sonra sohbet ederdi. Fakat bir gece gecikti. Nedeni sorulunca, "Bugn Kur'n'dan okuma itiyadnda olduum hizbimi okumamtm. Onu bitirmeden gelmek istemedim" buyurmutu. Eb Davut, Ramazan, 9; bn Mace, kame, 178; bn Kesir, el-Bidaye, V, 32.

18. Buhar, Fedailul-Kurn, 14, Tirmiz, Dua, 21.

19. Mslim, Zikir, 80.

20. Seharenfur, Bezlu'l-Mechd, VII, 89.

21. Buhar, Teheccd, 6; Mslim, Mnafikn, 7879; Tirmiz, Salt, 187.

22. bn Hibban'n Sahih'inden naklen, Leknev, kametu'l- Hcce, 112.