Muhammed Mustafa SAV

Anasayfa e Kitap Hayatı Fotoğraflar Kitaplar Linkler Ses Nükteleri Şiirler Yazılar Ziyaretçi Salavat English @ Mail
mmi Sinan

 

mmi Sinan

(?-1657)

 

mmi Sinan veya gerek adyla Yusuf (brahim) Antalyann Elmal ilesinde dodu. Doum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hayat ile ilgili yaplan aratrmalardan bazlarna gre 1563-1567 yllar arasnda doduu tahmin edilmektedir. Doum tarihi farkllk arz ettii gibi gerek isminin de farkl olduu ileri srlmektedir.

Baz kaynaklarda gerek adnn brahim olduu belirtilmektedir. brahim mmi Sinan olarak kabul edilen eserlerde ise, yaklak bir asr nce yaad ve lm tarihinin de 1568 olduu ileri srlmektedir. Dolaysyla zaman itibariyle arada ok nemli bir fark vardr. Ancak, gerek adnn Yusuf veya brahim olmas ve yaad iddia edilen dnemler arasnda bir asr gibi uzun bir zaman bulunmasna karlk, kendisine atfedilen iirler, farkl iki kii olma ihtimalini akla getirmemektedir. Tasavvufla ilgili yazlan eserlerde ve baz mahalli aratrmalarda Yusuf adnn daha ok kabul grd anlalmaktadr.

Yusufun (brahim) doum tarihi kesin olarak bilinmedii gibi, grm olduu eitimi hakknda da fazla bilgi yoktur. Ancak, zellikle onun yetitii dnemde Elmalnn nemli bir mevkide bulunmas, burada mevcut olan medrese ve ktphaneler gz nne alndnda bir ilim irfan merkezi olduu anlalmaktadr. Buradan hareketle iyi bir eitim grd tahmin edilebilir. Ayrca, aralarnda Niyazi-i Msr gibi nl talebelerinin olmas ve bunlarn eserlerinde hocalarndan vgyle sz etmeleri de kendisi hakknda daha fazla bilgi sahibi olma imkn vermektedir.

Anne ve babas hakknda da yeterli bilgiler elde yoktur. Sadece Sleyman ve Selami Halil adlarnda iki olunun mevcudiyeti bilinmektedir. Medrese eitimini grdkten sonraki dnemde Halvet byklerinden olan eyh Erolu Nuriye baland. Medresede ilimle megul olurken buradan ayrlp tasavvufa ynelmesinde grd bir ryann etkisi olduu belirtilmektedir. Bu ahsn vefatndan sonra da yerine geerek insanlar irat etmeye balad.

hreti saray evresine kadar yaylan mmi Sinan, gndzleri kendi ismiyle anlan medresede ders verdi. Geceleri ise zamann tasavvufa ayrarak vaaz ve nasihatlerde bulundu. nsanlar irat etmekle megul olurken ok sayda iir kaleme ald. iirlerinden oluan iki eser vcuda getirdi. Tahminen doksan yl gibi uzun bir mr yaadktan sonra baz kaynaklara gre Elmal ve bazlarna gre de stanbulda vefat etti (1657).

Yunus Emre ve Mevlnnn takipisi olarak kabul gren mmi Sinan, iirlerini daha ok aruz vezniyle yazd. Ayrca hece vezni ile de yazd iirleri vardr. iirlerinde kendi anlay ve dncelerini, tarikat anlayn dile getirdi. nsan, varlk, ilh ak gibi temalar zerinde durdu. Yazlarnda sade bir Trke kulland.

ok ynl bir insan olan mmi Sinan, yazlarnda gerek adn kullanmayp mahlas olarak mmi Sinan kulland. Alim, mderris, air, mutasavvf ve ahlk adam olarak tannp hret buldu. Bu zelliklerinden tr zamannda ok sevilip sayld. Yunus Emrenin bir takipisi olarak; ilhilerinde slam tasavvufu, ak, yaratl, varlk ve bilgi gibi konular ilerken sade ama, nemli mnlar ihtiva eden ifadeler kulland.

mmi Sinan ilhilerinde kulland dil itibariyle tam bir Yunus takipisi olarak ortaya kt. lhilerinde iledii tema ve kulland dil, tannp hret olmasnda nemli bir etken oldu. Birok iiri bestelenip dilden dile dolamaya balad. kendisinden sonra gelen birok air ve mutasavvf etkiledi. Yaad toplum ile btnleerek stne den grevleri yapmaya ve gerekli yerde insanlara telkinde bulunmaya alt.

Risale-i Nur ve Son ahitlerde ismi zikredilen mmi Sinann birka beytine de yer verilmektedir. Bir sohbet esnasnda stadn talebelerinden Sabri, Sleyman, Bekir ve Tevfik, kendi meslekleri ve Szlerle ilgili niyette bulunduktan sonra, mmi Sinann Divann rastgele atklarnda karlarna; hak sz, nur sz, ifadelerinin kmas hayret etmelerine sebep oldu. mmi Sinan;

 

Derim ki yardmcm Allah,

efaatm Resulullah.

Ki brhanm kitabullah,

Budur bendeki hak sz.

Senin kapnda kul oktur,

Hesab, haddi hi yoktur.

Ve lkin bir dahi yoktur.

Sinan- mm gibi nur sz.

 

Bu ifadelerle karlatktan sonra eserin tamamn incelediklerinde, sz konusu ifadelerin sadece bu iki ktada getiini tesbit ettiler. Bylece hem kendilerinin evki artt, hem de Szlerin hakkaniyetine ve nuraniyetine yordular.

Risale-i Nurun basld Sinan Matbaas ve Hr Adam Gazetesinin sahibi Sinan Omurun Bedizzaman ile ilgili hatralarnda da mmi Sinann ismi zikredilmektedir. Bedizzaman ve talebelerinin ok skntlar ektii, Nur Risalelerinin basm ve yaym konusunda her trl engellemelerin yapld bir zamanda Sinan Omur, kendi matbaasnda Risale-i Nurun baslmasn salad. Omur, Bedizzaman Hazretlerinin; Benim Sinanm var: Mimar Sinan, mmi Sinan ve Omur Sinan eklindeki iltifatlarn aktarmaktadr. (Son ahitler, 1. C. s. 94)

mmi Sinann Kutbl-Meani ve Divan- lahiyyat adn tayan iki eseri vardr. Birincisinde daha ok tasavvuf ve ykselie dair ifadeler yer almaktadr. kincisi ise kaleme alm olduu ilhilerini ihtiva etmektedir. Trk-slm dnyasnda nemli bir hrete ulamasnda bu eserin etkisi byk olmutur. Bu eserinde iki yze yakn ilhi yer almaktadr. Birka rnek;

 

Gl alrlar gl satarlar

Glden terazi tutarlar

Gl gl ile tartarlar

ar pazar gldr gl

...

Ey cmle halkn maksudu

Al gnlm Senden yana

Ey klli eyin mevcudu

Al gnlm Senden yana

 

Nefs elinden avareyim

Hrs elinden bi-areyim

Gayr kime yalvaraym

Al gnlm Senden yana

 

Elim Sana ermeklie

Gnlm Seni grmeklie

Tapuna yz srmeklie

Al gnlm Senden yana

...

Kurtar nefsin belasndan

Can bu ltfu bula Senden

Nola ihsan ola Senden

Al gnlm Senden yana

...

mmi Sinan der Yaradan

Gtr perdeyi aradan

Kurtar beni bu yaradan

Al gnlm Senden yana.

 

iirleri

Gl lahisi